نورپردازی مساجد

مسجد، از نخستین نهادهایی است که در صدر اسلام و به هنگام هجرت رسول اکرم (ص) از مکه به مدینه شکل گرفت. شکل‌گیری مساجد از مصادیق بارز نهادهای اسلامی در جامعه اسلامی است. نقش آفرینی مساجد در تمام عرصه‌ها و شئون جامعه اسلامی، سبب توسعه و گسترش فرهنگ و تمدن اسلامی بوده است.
در باره فلسفه وجودی مسجد می توان گفت: اولین و مهمترین فلسفه به وجود آمدن مسجد، ایجاد جماعت و ارتباط مردم با خدا و ذکر یاد حق تعالی است. وجود مسجد در سایه یاد خدا و ارتباط معنوی مردم با خدا، اهداف اخلاقی و تربیتی، دوری از انحراف و جرم و حتی اهداف اجتماعی و اقتصادی نیز محقّق می شود. در آیات قرآن این مسئله چندین بار با تعابیر گوناگون آمده است. قرآن کریم در این زمینه می فرماید: «(این چراغ پرفروغ) در خانه‏هایى قرار دارد که خداوند اذن فرموده دیوارهاى آن را بالا برند (تا از دستبرد شیاطین و هوسبازان در امان باشد)، خانه‏هایى که نام خدا در آنها برده مى‏شود، و صبح و شام در آنها تسبیح او مى‏گویند».در جای دیگری می فرماید: «… و مساجدى که نام خدا در آن بسیار برده مى‏شود، …». همچنین در آیه دیگری می فرماید: «و کیست ستمکارتر از آن کس که از بردن نام خدا در مساجد او جلوگیری کرد و در ویرانی آن ها تلاش کرد؟ …».
از این آیات معلوم می شود که فلسفه بنای مسجد، در درجه اول، عبادت و یاد خدا و ارتباط معنوی خلق با خالق است. البته یاد خدا مصادیقی دارد که بارزترین آنها نماز است.
هدف از نورپردازی مساجد ، تکریم و حفظ شخصیت مساجد، ترویج و زنده نگه داشتن هویت و شخصیت مساجد، زیباسازی و ارتقاء کیفیت نورپردازی مساجد به عنوان قلب روشن محلات، پیش گیری از اجرای طرح های نامطلوب، کم ارزش و ناهماهنگ با شخصیت مسجد، پیش گیری از تخریب جداره مساجد بواسطه نورپردازی، ارائه یک چارچوب و راهنمای کلی برای نورپردازی مساجد و حمایت و تشویق هنرمندان در جهت ایده پردازی خلاقانه و ارائه طرح های بدیع و با ارزش است.

اهداف نورپردازی مسجد

– تکریم و حفظ شخصیت مساجد
– ترویج و زنده نگاه داشتن هویت و شخصیت مساجد
– زیباسازی و ارتقائ کیفیت نورپردازی مساجد به عنوان قلب روشن محلات
– پیش گیری از اجرای طرح های نامطلوب ، کم ارزش و ناهماهنگ با شخصیت مسجد
– پیش گیری از تخریب جداره مساجد بواسطه نورپردازی
– ارائه یک چارچوب و راهنمای کلی برای نورپردازی مساجد
– حمایت و تشویق هنرمندان در جهت ایده پردازی خلاقانه و ارائه طرح های بدیع و با ارزش

ایجاد شخصیت مستقل برای هر مسجد از طریق طرح نورپردازی توصیه می شود نورپردازی نمای بیرونی مساجد باید به گونه ای باشد که نصور سه بعدی از بنا را تقویت نماید .

روشن نمودن گلدسته ها با استفاده از نور گرم به گونه ای که جزئیات بدنه آن را در صورت واجد ارزش بودن نمایش دهد.

برای نورپردازی مسجد حتی الامکان از چراغ های دفنی استفاده گردد و نور به صورت یکنواخت

در فضای محصور ایوان به نمایش در آورده شود.

برای نورپردازی ورودی استفاده از چراغ های دفنی در دو طرف ورودی ها  پیشنهاد می شود.

رنگ نور مجاز برای نورپردازی مساجد به ترتیب اولویت سفید ، زرد، سبز  و آبی فیروزه ای است.

رنگ نور قالب باید سفید ویا زرد باشد.

 نمونه نورپردازی مسجد

نورپردازی مسجد آیت الله فومنی

نورپردازی فضای داخلی و نمای بیرونی مسجد امام سجاد (ع) 

نورپردازی مسجد امیرالمومنین (ع) دزاشیب

منبع (دانش زیباسازی شهری -انتشارات:سازمان زیباسازی شهر تهران)

نورپردازی , روشنایی , توزیع برق , سلول خورشیدی , ساختمان هوشمند